Konflikty w rodzinie – Blisko Seniora

Konflikty w rodzinie – kiedy opieka nad seniorem dzieli zamiast łączyć

Choroba i niesamodzielność osoby starszej zmieniają funkcjonowanie całej rodziny. To, co wcześniej było prywatną sprawą seniora, stopniowo zaczyna wymagać wspólnych decyzji: kto będzie robił zakupy, kto zawiezie rodzica do lekarza, kto zajmie się lekami, kto będzie pilnował rachunków, kto zostanie z nim w nocy, a w pewnym momencie również to, czy konieczna jest pomoc profesjonalnego opiekuna albo zmiana miejsca zamieszkania.

W teorii są to problemy organizacyjne. W praktyce bardzo szybko stają się problemami emocjonalnymi.

Jedno z dzieci może uważać, że pozostali „nic nie robią”. Drugie może mieć poczucie, że osoba mieszkająca najbliżej rodzica podejmuje wszystkie decyzje bez konsultacji. Ktoś może uważać, że ojciec powinien pozostać w domu, podczas gdy jego brat jest przekonany, że konieczna jest placówka całodobowa. Jedna osoba może oczekiwać, że wszyscy będą dzielić koszty po równo, podczas gdy druga uważa, że skoro nie może pomagać czasowo, powinna wnosić większy wkład finansowy.

Do tego dochodzą emocje: lęk o rodzica, smutek, poczucie winy, zmęczenie, bezradność, złość i żal.

Dlatego konflikty rodzinne związane z opieką nad seniorem nie powinny być traktowane jako dowód, że rodzina jest „skłócona” albo że jej członkowie nie potrafią się porozumieć. Często są sygnałem, że dotychczasowy sposób funkcjonowania rodziny przestał odpowiadać nowej sytuacji i wymaga przeorganizowania.

Z perspektywy psychogerontologii szczególnie ważne jest zauważenie, że konflikt może dotyczyć nie tylko tego, co należy zrobić, ale również tego, kto ma prawo decydować, kto ponosi odpowiedzialność i kto czuje się najbardziej obciążony.

Dlaczego opieka nad seniorem tak łatwo prowadzi do konfliktu?

Rodzina zaczyna opiekować się seniorem zwykle wtedy, gdy sytuacja tego wymaga, a nie wtedy, gdy wszyscy są na to przygotowani. Rzadko odbywa się wcześniej spokojna rozmowa dotycząca tego, kto będzie odpowiedzialny za poszczególne zadania. Najczęściej ktoś po prostu zaczyna pomagać.

Córka mieszka najbliżej, więc zaczyna przyjeżdżać. Syn odbiera telefony, więc zaczyna organizować wizyty lekarskie. Druga córka mieszka w innym mieście i przesyła pieniądze.

Na początku taki układ może działać.

Po kilku miesiącach może jednak okazać się, że role zostały ustalone nie w wyniku wspólnej decyzji, lecz przez przypadek. Jedna osoba wykonuje większość pracy, druga uważa, że skoro przelewa pieniądze, jej udział jest wystarczający, a trzecia nawet nie wie, jak dużo obowiązków wykonuje pierwsza.

Wtedy pojawia się zdanie:

„Wy nic nie robicie, wszystko jest na mojej głowie”.

To często moment, w którym problem organizacyjny staje się konfliktem rodzinnym.

Konflikt o to, kto robi więcej

To jeden z najczęstszych konfliktów w rodzinach opiekujących się seniorem.

„Ja jestem u mamy codziennie, a ty przyjeżdżasz raz na dwa tygodnie”.
„Ty masz łatwiej, bo pracujesz zdalnie”.
„Ja płacę za opiekunkę”.
„Pieniądze to nie wszystko, ja jestem z tatą każdej nocy”.

Każda z tych osób może mieć rację.

Problem polega na tym, że członkowie rodziny często porównują różne rodzaje wkładu, jakby można je było łatwo przeliczyć na jedną skalę.

Czas, pieniądze, organizacja, obecność emocjonalna i odpowiedzialność za podejmowanie decyzji są jednak różnymi formami zaangażowania.

Dlatego pierwszym krokiem w rozwiązaniu konfliktu nie powinno być pytanie: „Kto robi więcej?”.

Znacznie bardziej użyteczne jest pytanie:

„Jakie zadania trzeba wykonać i jak możemy je podzielić w sposób możliwy do utrzymania?”

To przesuwa rozmowę z poziomu wzajemnych oskarżeń na poziom problemu, który można wspólnie rozwiązywać.

Nierówny podział obowiązków

Równość i sprawiedliwość nie zawsze oznaczają to samo.

Podział obowiązków po równo może oznaczać, że każde z trojga dzieci ma wykonywać dokładnie jedną trzecią zadań. W rzeczywistości może to być niemożliwe. Jedna osoba mieszka 500 kilometrów dalej, druga ma małe dzieci, trzecia pracuje na zmiany.

Bardziej realistyczne jest ustalenie podziału według możliwości.

Jedna osoba może przejąć wizyty lekarskie, druga zakupy i sprawy urzędowe, trzecia finansowanie części opieki, a czwarta regularne weekendowe zastępstwo.

Nie chodzi o matematyczną równość.

Chodzi o sprawiedliwy i możliwy do utrzymania podział odpowiedzialności.

„Ty jesteś najbliżej, więc to twój obowiązek”

Odległość jest jednym z czynników, które często prowadzą do nierównego obciążenia.

Osoba mieszkająca najbliżej rodzica zaczyna wykonywać większość czynności, ponieważ logistycznie jest to najprostsze. Po pewnym czasie pozostali członkowie rodziny zaczynają traktować jej obecność jako coś oczywistego.

„Przecież ty masz tylko dziesięć minut do mamy”.

To zdanie może być prawdziwe, ale nie oznacza, że osoba mieszkająca najbliżej powinna przejąć całą odpowiedzialność.

Bliskość geograficzna jest zasobem, ale nie jest zgodą na nieograniczone obciążenie.

Jeżeli jedna osoba wykonuje większość zadań dlatego, że mieszka najbliżej, pozostali powinni przejąć inne obowiązki.

Pieniądze jako źródło konfliktu

Koszty opieki mogą stać się jednym z najbardziej zapalnych tematów.

Leki, rehabilitacja, sprzęt pomocniczy, transport, dostosowanie mieszkania, prywatne wizyty lekarskie czy wynagrodzenie opiekuna mogą generować znaczne wydatki.

Rodzeństwo może mieć różne możliwości finansowe. Jedna osoba zarabia więcej, druga ma kredyt, trzecia jest na emeryturze.

Konflikt pojawia się wtedy, gdy rodzina próbuje ustalić jedną zasadę: „Każdy płaci po równo”.

Równość finansowa nie zawsze oznacza sprawiedliwość.

Warto najpierw określić rzeczywiste miesięczne koszty opieki, a następnie ustalić, które wydatki są wspólne, które pokrywa senior, a które mogą być dzielone pomiędzy członków rodziny. Jeżeli możliwości finansowe są bardzo różne, można rozważyć proporcjonalny udział w kosztach zamiast identycznych kwot.

Najważniejsze jest, aby rozmowa dotyczyła konkretnych liczb, a nie ogólnego przekonania, że „zawsze płacę więcej”.

Konflikt o decyzje medyczne

Szczególnie trudne są sytuacje, w których członkowie rodziny różnią się w ocenie stanu seniora.

Jedna osoba uważa, że „mama jeszcze sobie świetnie radzi”. Druga widzi, że coraz częściej zapomina o lekach i zostawia włączoną kuchenkę. Trzecia uważa, że potrzebna jest natychmiastowa opieka całodobowa.

Każda z nich może patrzeć na inną część rzeczywistości.

Osoba odwiedzająca seniora raz w tygodniu widzi go w najlepszym momencie. Osoba obecna codziennie obserwuje także trudniejsze sytuacje.

Dlatego decyzji nie powinno się podejmować wyłącznie na podstawie wrażeń poszczególnych członków rodziny. W sytuacjach dotyczących zdrowia, funkcji poznawczych czy bezpieczeństwa warto korzystać z obiektywnej oceny lekarza, pielęgniarki, fizjoterapeuty, psychologa lub innego odpowiedniego specjalisty.

Rodzina może mieć różne opinie.

Nie powinna jednak tworzyć własnej diagnozy na podstawie konfliktu.

„Mama chce zostać w domu” – a bezpieczeństwo?

To jeden z najtrudniejszych dylematów.

Senior może zdecydowanie deklarować, że chce mieszkać we własnym domu. Jednocześnie rodzina widzi, że coraz częściej upada, zapomina o lekach, nie radzi sobie z przygotowaniem posiłków albo wychodzi z domu i nie potrafi wrócić.

Wtedy ścierają się dwie wartości: autonomia i bezpieczeństwo.

Nie zawsze można rozwiązać ten konflikt poprzez wybranie jednej z nich.

Czasami rozwiązaniem jest zmiana warunków, w których senior pozostaje w domu. Można dostosować mieszkanie, zorganizować pomoc kilka razy dziennie, włączyć teleopiekę, fizjoterapię, usługi opiekuńcze czy inne dostępne formy wsparcia.

Pytanie nie musi więc brzmieć:

„Dom czy placówka?”

Może brzmieć:

„Co musimy zmienić, aby pobyt seniora w domu był możliwie bezpieczny?”

Dopiero jeżeli nie można zapewnić odpowiedniego poziomu bezpieczeństwa i opieki, należy rozważać inne rozwiązania.

Konflikt o dom opieki

Decyzja o umieszczeniu seniora w placówce całodobowej może uruchamiać bardzo silne emocje.

Jedna osoba może uważać, że jest to najlepsze rozwiązanie. Druga może traktować je jako „oddanie matki”. Trzecia może uważać, że placówka jest potrzebna, ale rodzina nie może sobie na nią pozwolić.

W takich sytuacjach moralne ocenianie siebie nawzajem zazwyczaj nie prowadzi do rozwiązania.

Znacznie bardziej pomocne jest ustalenie kryteriów.

Czy senior jest bezpieczny w domu?
Czy można zapewnić odpowiednią liczbę godzin profesjonalnej opieki?
Czy opiekun rodzinny jest jeszcze w stanie wykonywać swoje obowiązki?
Jakie są potrzeby pielęgnacyjne?
Czy występują zachowania wymagające specjalistycznego nadzoru?
Jakie są możliwości finansowe?
Czego chce sam senior, jeżeli jest zdolny do podejmowania decyzji?

Dopiero zebranie tych informacji pozwala przejść od emocjonalnego sporu do racjonalnej oceny sytuacji.

Stare konflikty wracają przy łóżku chorego rodzica

Opieka nad seniorem często ujawnia konflikty, które istniały w rodzinie wiele lat wcześniej.

Rodzeństwo, które przez całe dzieciństwo miało poczucie nierównego traktowania, może powrócić do dawnych schematów.

„Jak zwykle wszystko jest na mnie”.
„Zawsze byłaś ulubienicą mamy”.
„Tobie zawsze wolno było więcej”.
„Ty wyjechałeś i teraz wracasz, żeby decydować”.

W takiej sytuacji pozornie rozmowa dotyczy opieki, ale emocjonalnie dotyczy również całej historii rodziny.

To bardzo ważne rozróżnienie.

Nie każdy konflikt trzeba rozwiązać na poziomie historii rodzinnej, aby ustalić, kto jutro zawiezie seniora do lekarza.

Czasami konieczne jest powiedzenie:

„Możemy wrócić do dawnych krzywd, ale dzisiaj musimy ustalić, kto zajmie się mamą”.

Dopiero później, jeżeli rodzina chce i jest na to gotowa, można pracować nad głębszymi relacjami.

Kiedy senior staje się stroną konfliktu?

Czasami członkowie rodziny zaczynają rozmawiać o seniorze, ale przestają rozmawiać z seniorem.

„Mama już nie wie, czego chce”.
„Tata niczego nie rozumie”.
„Nie ma sensu go pytać”.

Takie podejście może prowadzić do odebrania seniorowi podmiotowości.

Oczywiście w przypadku zaawansowanych zaburzeń poznawczych zdolność podejmowania niektórych decyzji może być ograniczona. Nie oznacza to jednak automatycznie, że senior nie powinien być informowany ani pytany o zdanie w sprawach, które go dotyczą.

W miarę możliwości warto zachować jego wpływ na codzienne decyzje i respektować jego preferencje.

Jeżeli konflikt rodzinny dotyczy ważnych decyzji medycznych lub organizacyjnych, należy również rozróżnić zdolność seniora do podejmowania decyzji od samego faktu, że rodzina ma inne zdanie niż on.

Najbardziej obciążona osoba często staje się „trudną osobą”

W rodzinach opiekujących się seniorem może pojawić się paradoks: osoba najbardziej obciążona zaczyna być postrzegana jako konfliktowa.

„Ona zawsze się czepia”.
„On ciągle ma pretensje”.
„Z nią nie da się rozmawiać”.

Tymczasem za drażliwością może kryć się wielomiesięczne przeciążenie.

Nie oznacza to, że wszystkie zachowania osoby przeciążonej należy usprawiedliwiać. Warto jednak przed oceną zapytać, jak wygląda jej codzienność.

Ile godzin spędza z seniorem?
Czy ma możliwość odpoczynku?
Czy ktoś ją zastępuje?
Czy odpowiada za nocną opiekę?
Czy wykonuje większość czynności administracyjnych?
Czy inni członkowie rodziny wiedzą, ile faktycznie robi?

Czasami konflikt zaczyna się zmniejszać wtedy, gdy niewidzialna praca zostaje wreszcie nazwana.

Jak rozwiązywać konflikty związane z opieką?

Nie istnieje jedna metoda, która zadziała w każdej rodzinie. Są jednak sposoby postępowania, które zwiększają szansę na konstruktywne rozwiązanie konfliktu.

Najważniejsza zmiana polega na odejściu od próby ustalenia, kto jest winny, na rzecz ustalenia, jaki problem trzeba wspólnie rozwiązać.

1. Najpierw ustalcie fakty, dopiero potem opinie

Rodzina powinna zacząć od zebrania konkretnej informacji dotyczącej sytuacji seniora.

Jakie są jego potrzeby?
Jakie czynności trzeba wykonać codziennie?
Jak często odbywają się wizyty lekarskie?
Czy senior potrzebuje pomocy w nocy?
Jakie są miesięczne koszty?
Które zadania są wykonywane obecnie i przez kogo?

Pomocne może być nawet stworzenie prostej tabeli:

Obszar	Zadanie	Kto robi teraz?	Jak często?	Czy potrzebna zmiana?
Zdrowie	wizyty lekarskie	córka	2 × miesiąc	tak
Leki	przygotowanie	córka	codziennie	tak
Zakupy	zakupy spożywcze	syn	1 × tydzień	nie
Dom	sprzątanie	córka	2 × tydzień	tak
Finanse	rachunki	syn	miesięcznie	nie
Noc	pomoc	córka	codziennie	pilnie

Taki dokument może wydawać się banalny, ale często po raz pierwszy pokazuje rodzinie rzeczywisty zakres pracy.

2. Nie zaczynajcie rozmowy od pretensji

Zdanie:

„Ty nigdy nic nie robisz”

niemal automatycznie wywołuje obronę.

Znacznie bardziej konstruktywne jest:

„Od trzech miesięcy sama zajmuję się nocami i zaczynam być wyczerpana. Potrzebuję, żebyśmy znaleźli inne rozwiązanie”.

Różnica polega na tym, że pierwsze zdanie ocenia człowieka, a drugie opisuje problem i potrzebę.

W komunikacji rodzinnej warto koncentrować się na konkretnych zachowaniach i faktach, zamiast używać określeń „zawsze”, „nigdy”, „tylko ja” czy „wy nic”.

3. Używajcie komunikatów opisujących własne doświadczenie

Pomocna może być konstrukcja:

„Kiedy… czuję… potrzebuję… proponuję…”

Na przykład:

„Kiedy wszystkie wizyty mamy zostają na mnie, czuję się przeciążona. Potrzebuję, żebyśmy podzielili te obowiązki. Proponuję, żebyś przejął wizyty w środy, a ja zajmę się poniedziałkami”.

Nie chodzi o sztuczne używanie określonego schematu. Chodzi o zmianę sposobu rozmowy: od oskarżania drugiej osoby do opisywania własnego doświadczenia i przedstawienia konkretnej propozycji.

4. Podzielcie zadania, a nie tylko „pomagajcie”

„Pomóż mi bardziej” jest zbyt ogólnym komunikatem.

Lepsze są konkretne ustalenia.

„Ty odpowiadasz za leki”.

„Ja organizuję wizyty”.

„W każdy drugi weekend przyjeżdżasz do mamy”.

„Brat opłaca rehabilitację”.

„Siostra kontaktuje się z opiekunką”.

Im bardziej konkretne ustalenia, tym mniejsza przestrzeń do późniejszych pretensji.

Warto również ustalić, kto jest odpowiedzialny za dane zadanie od początku do końca. Jeżeli jedna osoba odpowiada za wizytę lekarską, powinno być jasne, kto umawia termin, organizuje transport, przygotowuje dokumentację i przekazuje pozostałym informacje.

5. Uznajcie różne formy wkładu

Nie każdy może pomagać w taki sam sposób.

Osoba mieszkająca daleko może nie być w stanie przyjeżdżać, ale może organizować zakupy, opłacać określone usługi albo przejąć część spraw administracyjnych.

Osoba pracująca na pełen etat może mieć mniej czasu w tygodniu, ale może zapewnić opiekę w weekend.

Ktoś inny może mieć mniej pieniędzy, ale więcej czasu.

Ważne jest, aby rodzina nie traktowała jednej formy pomocy jako jedynej prawdziwej.

Opieka może być dzielona poprzez czas, pieniądze, organizację, kompetencje i obecność.

6. Wprowadźcie rodzinne spotkania dotyczące opieki

Jeżeli sytuacja seniora jest złożona, warto ustalić regularne spotkania rodzinne poświęcone wyłącznie organizacji opieki.

Nie powinny odbywać się dopiero wtedy, gdy wydarzy się kryzys.

Podczas takiego spotkania można omówić stan seniora, zmiany w jego potrzebach, aktualny podział obowiązków, koszty, problemy i decyzje wymagające podjęcia.

Jeżeli rodzina jest skonfliktowana, warto wcześniej ustalić zasady rozmowy: nie przerywamy, nie obrażamy się, nie wracamy do wszystkich dawnych konfliktów, rozmawiamy o konkretnym problemie i kończymy spotkanie z określonymi ustaleniami.

7. Jeżeli rozmowa nie działa, skorzystajcie z mediacji

Nie każda rodzina jest w stanie samodzielnie rozwiązać konflikt.

Jeżeli rozmowy kończą się krzykiem, wzajemnymi oskarżeniami lub całkowitym wycofaniem jednej ze stron, pomocna może być mediacja lub konsultacja rodzinna prowadzona przez odpowiednio przygotowanego specjalistę.

Mediator nie podejmuje decyzji za rodzinę. Jego rolą jest stworzenie warunków, w których strony mogą przedstawić swoje potrzeby i wypracować rozwiązanie.

W sytuacjach, w których konflikt dotyczy jednocześnie opieki, finansów i relacji rodzinnych, neutralna osoba z zewnątrz może pomóc oddzielić kwestie praktyczne od wieloletnich emocji.

8. Oddzielcie decyzje pilne od tych, które mogą poczekać

Rodziny często próbują rozwiązać wszystkie problemy jednocześnie.

Wtedy rozmowa o jutrzejszej wizycie lekarskiej kończy się awanturą o to, kto piętnaście lat temu opiekował się babcią.

Pomocne jest ustalenie priorytetów.

Najpierw bezpieczeństwo seniora.

Następnie najpilniejsze potrzeby zdrowotne.

Potem organizacja codziennej opieki.

Dopiero później kwestie, które nie wymagają natychmiastowej decyzji.

Nie każdą rodzinną ranę trzeba wyleczyć podczas jednego spotkania dotyczącego opieki.

9. Włączcie seniora w decyzje, jeżeli jest to możliwe

Rodzina może mieć wiele pomysłów dotyczących opieki, ale warto pamiętać, że osoba, której te decyzje dotyczą, nie powinna być automatycznie pomijana.

Jeżeli senior jest zdolny do podejmowania danej decyzji, jego zdanie powinno być traktowane poważnie.

Może nie zgadzać się z dziećmi.

Może mieć inne priorytety.

Może wybrać rozwiązanie, które rodzinie wydaje się mniej wygodne.

Autonomia oznacza również możliwość podejmowania decyzji, z którymi inni nie zawsze się zgadzają.

W przypadku ograniczonej zdolności decyzyjnej zakres uczestnictwa seniora powinien być dostosowany do jego możliwości, z poszanowaniem jego godności i preferencji.

10. Ustalcie plan awaryjny

Jednym z częstych źródeł konfliktu jest sytuacja, w której jedna osoba jest „domyślnym opiekunem”.

Kiedy zachoruje, nikt nie wie, co zrobić.

Warto wcześniej ustalić:

kto zastępuje głównego opiekuna,

kto ma klucze do mieszkania,

kto posiada informacje o lekach,

kto zna dane lekarza,

kto może pojechać do seniora w sytuacji nagłej,

kto może zorganizować pomoc na kilka dni.

Taki plan zmniejsza napięcie i ogranicza ryzyko, że w sytuacji kryzysowej rodzina zacznie szukać winnego zamiast rozwiązania.

Czego nie robić podczas rodzinnego konfliktu?

Nie warto prowadzić rozmów o opiece w stanie skrajnego zmęczenia lub silnego wzburzenia. Jeżeli emocje są zbyt duże, lepiej przerwać rozmowę i wrócić do niej po uspokojeniu sytuacji.

Nie warto również używać seniora jako argumentu przeciwko rodzeństwu.

„Mama przez ciebie cierpi”.

„Tata powiedział, że jest na ciebie zawiedziony”.

Wciąganie seniora w konflikt może zwiększać jego lęk i poczucie odpowiedzialności za problemy dzieci.

Nie warto także prowadzić rozliczeń typu „ja zrobiłam 17 rzeczy, a ty 4”. Celem podziału opieki nie jest stworzenie księgowości rodzinnej, lecz zapewnienie seniorowi odpowiedniej pomocy i rozłożenie odpowiedzialności w sposób możliwy do utrzymania.

Nie należy również podejmować ważnych decyzji dotyczących seniora wyłącznie po to, aby zakończyć konflikt.

Najpierw trzeba ustalić, czego potrzebuje senior, jakie są możliwości rodziny i jakie rozwiązania są realne.

Kiedy konflikt rodzinny wymaga pomocy specjalisty?

Nie każdy spór wymaga terapii rodzinnej czy mediacji. Konflikty są naturalnym elementem wspólnego podejmowania trudnych decyzji.

Pomoc z zewnątrz jest jednak szczególnie wskazana wtedy, gdy rozmowy od dłuższego czasu prowadzą wyłącznie do eskalacji, członkowie rodziny przestają ze sobą rozmawiać, pojawiają się wzajemne oskarżenia dotyczące pieniędzy lub opieki, jedna osoba zostaje całkowicie wykluczona z podejmowania decyzji albo konflikt zaczyna wpływać na bezpieczeństwo seniora.

Szczególnie niepokojąca jest sytuacja, w której spór pomiędzy dorosłymi dziećmi powoduje, że senior nie otrzymuje potrzebnej pomocy.

Wtedy konflikt przestaje być wyłącznie problemem relacyjnym.

Staje się problemem opiekuńczym.

Okiem psychogerontologa

W rodzinnej opiece nad seniorem często pojawia się pokusa znalezienia jednej osoby odpowiedzialnej za konflikt.

„To siostra wszystko komplikuje”.

„Brat nigdy nie pomaga”.

„Mama manipuluje nami”.

Takie uproszczenia mogą być kuszące, ponieważ dają poczucie, że problem ma jedno źródło. W rzeczywistości system rodzinny jest znacznie bardziej złożony.

Każda osoba wchodzi w opiekę z własną historią, własnym doświadczeniem relacji z rodzicem, własnymi możliwościami i ograniczeniami. Jedna może mieć silną potrzebę kontroli, druga może unikać odpowiedzialności, trzecia może reagować wycofaniem. Te sposoby funkcjonowania często istniały w rodzinie jeszcze przed pojawieniem się choroby.

Starzenie się rodzica może je jedynie uwidocznić.

Dlatego konflikty wokół opieki są często konfliktem nie tylko o to, co zrobić z seniorem, ale również o to, jak rodzina ma teraz funkcjonować.

Wcześniejszy układ przestaje działać. Rodzic nie może już pełnić swojej dotychczasowej roli. Dzieci muszą przejąć część odpowiedzialności. Dawne hierarchie mogą zostać zachwiane. Osoba, która przez całe życie była „młodszym dzieckiem”, może nagle stać się głównym organizatorem opieki. Rodzeństwo może zacząć kwestionować jej decyzje. Pojawia się potrzeba stworzenia nowego układu.

Z psychogerontologicznego punktu widzenia celem nie jest więc doprowadzenie do sytuacji, w której wszyscy członkowie rodziny będą się ze sobą zgadzać.

To nierealistyczne.

Celem jest stworzenie takiego sposobu współpracy, aby różnice zdań nie uniemożliwiały zapewnienia seniorowi dobrej opieki.

Rodzina nie musi mieć takich samych poglądów.

Musi natomiast mieć możliwość rozmawiania o tym, co jest potrzebne.

Warto również pamiętać, że konflikt nie zawsze oznacza porażkę. Czasami jest pierwszym sygnałem, że dotychczasowy sposób organizacji opieki przestał działać.

Jeżeli córka mówi: „Nie dam już rady”, nie musi to być atak na rodzeństwo.

Może być informacją.

Jeżeli syn mówi: „Nie zgadzam się na hospicjum”, nie musi oznaczać, że nie rozumie sytuacji.

Może oznaczać lęk przed śmiercią ojca.

Jeżeli brat mieszkający daleko nie przyjeżdża, nie musi automatycznie oznaczać braku zainteresowania.

Może oznaczać ograniczenia, których pozostali nie znają.

Dobra komunikacja zaczyna się wtedy, gdy za stanowiskiem drugiej osoby próbujemy zobaczyć jej rzeczywistą potrzebę, obawę albo ograniczenie.

Najważniejsze jest jednak, aby w centrum rozmowy pozostał senior.

Nie po to, żeby używać go jako argumentu w rodzinnym sporze, ale po to, żeby pamiętać, dlaczego ta rozmowa w ogóle się odbywa.

Celem nie jest ustalenie, które dziecko ma rację. Celem jest stworzenie takiej opieki, która będzie bezpieczna dla seniora i możliwa do udźwignięcia przez całą rodzinę.

A kiedy rodzina nie potrafi osiągnąć tego samodzielnie, skorzystanie z pomocy psychologa, terapeuty rodzinnego, mediatora czy innego specjalisty nie oznacza porażki.

Oznacza uznanie, że sytuacja jest na tyle ważna, że warto poszukać sposobu, aby rozwiązać ją inaczej.

Bo w opiece nad seniorem nie chodzi o to, żeby wygrała jedna strona.

Chodzi o to, żeby rodzina nie przegrała razem z chorobą bliskiego człowieka.